پژوهشگاه صنعت نفت در دولت چهاردهم با امضای ۱۰۰ قرارداد پژوهشی، اجرای بیش از ۱۷۰ پروژه و پاسخگویی به بیش از ۳ هزار و ۶۰۰ درخواست خدمات فناورانه آزمایشگاهی، فعالیتهای پژوهشی و نوآورانه خود را در بخشهای مختلف صنعت نفت با جدیت دنبال کرده است.
به گزارش نفتون به نقل از شانا، در دولت چهاردهم ۲۲۵ پیشنهاد پروژه پژوهشی به صنعت نفت ارائه شده و بیش از ۷۰ پروژه نیز به پایان رسیده است. ارزیابی کیفی بیش از ۵۹۰ نمونه فرآورده سوختی وارداتی، ارائه چهار لیسانس فرایندی پتروپالایشگاهی، توسعه دانش فنی ۱۰ محصول فناورانه با هدف تجاریسازی و مشارکت در تدوین بیش از ۲۰ استاندارد مورد نیاز صنعت نفت، از دیگر اقدامات شاخص در کارنامه پژوهشگاه صنعت نفت به شمار میرود.
پژوهش در خدمت اکتشاف و توسعه مخازن
فعالیتهای پژوهشگاه صنعت نفت در بخش بالادستی، حوزههای مطالعات اکتشافی، افزایش برداشت و بهبود تولید را پوشش داده است. مطالعات اکتشافی میدان گازی «پازن»، مطالعات زمینشناسی و ژئوماتیک مخزن «شوریجه» با هدف توسعه ذخیرهسازی گاز در میدان خانگیران، بررسی خواص مغزههای میدانهای «زیار» و «دالپری»، مطالعات زمینشناسی و تکتونیکی (زمینساختی) میدانهای شمال خرمآباد و ارزیابی ژئوشیمی چاههای اکتشافی بلوک D شمالغرب خلیج فارس از جمله این فعالیتهاست.
همچنین مطالعات زمینشناسی و ژئومکانیک میدان نفتی «اورتاداغ»، تدوین برنامه توسعه ساختارهای اکتشافی حوضه جنوبی خزر و مطالعات زمینشناسی ساختاری میدان «آغاجاری» به سرانجام رسیده است. در مجموع، بیش از ۱ هزار و ۳۰۰ متر مغزه از میدانهای نفتی و گازی خشکی و دریایی مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفته است.
فناوری برای افزایش تولید و بهرهوری
در حوزه تولید، پژوهشگاه صنعت نفت در ساخت مدل یکپارچه سامانه تولید میدان «رگسفید» و ارائه راهکارهای اصلاحی برای جبران افت فشار این سامانه مشارکت داشته است. استقرار سیستم بازرسی مبتنی بر ریسک در شرکت نفت و گاز اروندان، مطالعات خوردگی میکروبی تأسیسات مناطق نفتخیز جنوب و اجرای فناوری میکروبزدایی از آب تزریقی میدان «درود» نیز از دیگر اقدامات صورتگرفته است.
طراحی و اجرای نخستین پایلوت تزریق آب جهت ازدیاد برداشت در میدان «اهواز»، طراحی و شبیهسازی تزریق زهآب نیشکر در همین میدان، اجرای پایلوت تزریق نانوسیال در میدان «بلال»، مطالعات تزریق نانوسیال در میدان «مسجدسلیمان» و بررسی تزریق گاز احتراق و CO۲ در میدان «رامشیر»، مجموعهای از طرحهای کاربردی پژوهشگاه برای افزایش ضریب برداشت محسوب میشوند.
تمرکز بر فناوریهای حفاری و چاه
پژوهشگاه صنعت نفت در حوزه حفاری و عملیات چاه نیز دستاوردهای ملموسی داشته است. طراحی فرمولاسیون و ارائه خدمات فنی میدانی برای ۹۶ عملیات سیمانکاری در ۱۷ حلقه چاه، کنترل هرزروی عملیات حفاری ۴ حلقه چاه اکتشافی گازی با استفاده از افزایه حفاری LCM اختصاصی و بومیسازی فرمولاسیون مواد کنترلکننده هرزروی از جمله این اقدامهاست.
علاوه بر این، فرمولاسیون ژل پلیمر کنترل آبدهی چاههای میدان بلال، تولید سیمان سبک حفاری، فرمولاسیون سیمان فوقسنگین برای میدان «بیبیحکیمه» و توسعه دانش فنی استفاده از امواج مایکروویو جهت کاهش مشکلات آسفالتین دنبال شده است. توسعه نرمافزار بهرهدهی چاههای میعانی و نرمافزار سیستم مدیریت یکپارچه چاهها (WIMS) نیز در همین راستا انجام گرفته است.
بومیسازی فناوری در پالایش و پتروشیمی
در بخش پاییندستی، توسعه و تجاریسازی دانش فنی مواد و تجهیزات مورد نیاز صنعت پیگیری شده است. دانش فنی نسل جدید جاذب H۲S، کاتالیست ترفتالیک اسید بر پایه کربن، کاتالیستهای تصفیه هیدروژنی نفتا و نفت سفید و کاتالیست هیدروکراکینگ NiW از جمله فناوریهای بومیسازیشده است.
پژوهشگاه صنعت نفت همچنین در تولید تجاری ۲۷ تن کاتالیست مورد استفاده در جاذب MRU پالایشگاههای گاز مشارکت داشته و با هشت شرکت تولیدکننده کاتالیست جهت بومیسازی کاتالیستهای فرایندهای نفت و گاز همکاری کرده است.
در حوزه لیسانسهای فرایندی نیز واگذاری دانش فنی واحدهای ایزومریزاسیون نفتای سبک و تبدیل کاتالیستی نفتای سنگین پالایشگاه مهر خلیج فارس، واحد MDHT پالایشگاه نفت سنگین قشم، واحد تصفیه LPG پتروپالایشگاه مروارید مکران و واحدهای TGT و SRU شرکت بهین پالایش قشم در کارنامه پژوهشگاه ثبت شده است.
فناوری برای کاهش ناترازی گاز
در بخش گاز، پژوهشگاه بهینهسازی برنامههای کلان تولید، غربالگری ظرفیتهای ذخیرهسازی زیرزمینی گاز طبیعی و مطالعات خوردگی خط لوله گاز زیردریایی فاز ۱۶ پارس جنوبی را دنبال کرده است.
توسعه دانش فنی ANG جهت ذخیرهسازی گازهای مشعل، بررسی راهکارهای افزایش کارایی واحد شیرینسازی پالایشگاه گاز شهید هاشمینژاد، امکانسنجی تولید گاز سنتز از ترکیبات نفتی سنگین و طراحی و ساخت واحد پایلوت گازیسازی زغالسنگ از دیگر طرحهای این بخش است. امکانسنجی تولید و ذخیرهسازی miniLNG در شرکت آهن و فولاد ارفع و طراحی پایه مخازن ذخیرهسازی مبتنی بر فناوری ANG در ایستگاه CGS-TBS استان گلستان نیز به انجام رسیده است.
در همین زمینه، پژوهشگاه دانش فنی روغنهای مصرفی توربینهای شرکت انتقال گاز را بومیسازی کرده و تاکنون ۸۸ هزار لیتر روغن برای توربینهای این شرکت و سایر صنایع تولید کرده است.
بهینهسازی انرژی با فناوریهای جدید
ارائه خدمات بازرسی و پایش وضعیت تلهبخارهای پالایشگاه تبریز، بهکارگیری نانوسیال انتقال حرارت در واحد تولید متانول پتروشیمی زاگرس، تست کارایی نیروگاه بخار و سیکل ترکیبی برق شهید رجایی پس از تعمیرات اساسی و ممیزی انرژی پالایشگاه سرخون از جمله فعالیتهای پژوهشگاه در حوزه انرژی است.
همچنین بهینهسازی همزمان شبکه آب و بخار پالایشگاه پنجم پارس جنوبی، ممیزی فنی انرژی مجتمع پتروشیمی خراسان، پایش برخط تجهیزات انرژیبر پالایشگاه گاز ایلام، مدلسازی و بهینهسازی مصرف انرژی ۱۵ کوره پالایشگاه امام خمینی(ره) شازند و ممیزی فنی انرژی مجتمع مس سرچشمه اجرا شده است.
هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور
تحول دیجیتال و فناوریهای نوظهور نیز جایگاه ویژهای در پروژههای پژوهشگاه صنعت نفت داشتهاند. تدوین نقشه راه تحول دیجیتال پالایشگاه آبادان و شرکت پژوهش و فناوری پتروشیمی، طراحی سنسور مجازی تعیین میزان گاز خروجی پالایشگاه هشتم پارس جنوبی و توسعه سنسور مجازی پیشبینی ترکیبات LPG و NGL در پالایشگاه گاز سرخون و قشم از جمله این دستاوردهاست.
طراحی نرمافزار محاسبات انرژی واحد الفین شرکت پلیمر آریاساسول بر بستر «دوقلوی دیجیتال»، طراحی فرایند ایمنی محیط کار با استفاده از هوش مصنوعی در پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس و طراحی حسگر مجازی برج تقطیر استخراجی پتروشیمی نوری نیز در همین قالب پیادهسازی شدهاند.
حفاظت از محیط زیست
پژوهشگاه صنعت نفت در حوزه حفاظت از محیط زیست طرحهای متعددی را به اجرا درآورده است. حفاظت از خاک و آبهای زیرزمینی منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر، پاکسازی خاکهای آلوده به مواد هیدروکربنی در پالایشگاه گاز فجرجم، حذف گازهای ارسالی به مشعل در شرکت پلیمر آریاساسول و کاهش آلودگی خاک و آب زیرزمینی ناشی از نشت میعانات در عسلویه از جمله این پروژههاست.
همچنین طراحی شبکه پایش کیفیت خاک و آب زیرزمینی منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس، مدیریت پایدار آفات فضای سبز شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت خوزستان، شبیهسازی پراکنش آلایندههای هوا در سایت پارس یک و کنگان و مدیریت کیفیت آب، پساب و هوا در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس انجام گرفته است.
کنترل کانونهای دودزا در لندفیل برومی اهواز، پاکسازی خاکهای آلوده به روش بایوپایل در انبار خط لوله منطقه اصفهان و احداث مرکز دائمی پاکسازی زیستی خاکهای آلوده به ترکیبات نفتی در آغاجاری نیز از دیگر اقدامهای زیستمحیطی به شمار میروند.
توسعه دانش و سرمایه انسانی
در بخش دستاوردهای علمی، ۱۹۷ مقاله در نشریات معتبر ملی و بینالمللی به چاپ رسیده و هشت شماره از مجله علمی «پژوهش نفت» و چهار شماره از فصلنامه علمی Petroleum Science and Technology منتشر شده است. حضور یکی از اعضای هیئت علمی پژوهشگاه در فهرست یکدرصد پژوهشگران پراستناد جهان و کسب رتبه برتر پژوهشهای بنیادی در جشنواره بینالمللی خوارزمی نیز از افتخارات علمی این مجموعه است.
علاوه بر این، نشریه «پژوهش نفت» بهعنوان یکی از سه نشریه برتر غیرعلوم انسانی به زبان فارسی برگزیده شده و پژوهشگاه در رقابتهای بینالمللی اقلیمی اوراسیای سبز در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ترتیب موفق به کسب رتبههای سوم و نخست شده است.
در حوزه توسعه سرمایه انسانی، ۲۳۴ نفر در قالب نخبه وظیفه، امریه، کارآموز و پسادکتری توانمند شدهاند. همچنین ۱۲۴ کارگاه آموزشی طی ۱ هزار و ۱۵۸ ساعت برگزار شده که در مجموع به ۲۷ هزار و ۵۶۲ نفرساعت آموزش منجر شده است. بیش از ۲۲۰ نشست هماندیشی نیز برای انتقال تجربیات پروژههای فناورانه خاتمهیافته برگزار شده و ۴۵ دانشجوی مشترک با دانشگاههای معتبر کشور آموزش دیدهاند.
فناوری در مسیر تجاریسازی
یکی از محوریترین سیاستهای پژوهشگاه صنعت نفت در دولت چهاردهم، تجاریسازی دانش فنی و انتقال آن به بازار با مشارکت بخش خصوصی بوده است.
در بخش توسعه زیرساختهای آزمایشگاهی نیز گواهینامه استاندارد ISO ۱۷۰۲۵ برای ۱۵ آزمایشگاه و ۱۵۸ آزمون تخصصی اخذ شده است. مجموعه این اقدامات، تصویری روشن از کارنامه پژوهشگاه صنعت نفت در دولت چهاردهم ارائه میدهد که در آن، پژوهشهای بنیادی در کنار ارائه خدمات فناورانه، بومیسازی، حل چالشهای عملیاتی و تجاریسازی دانش به طور همزمان دنبال شده است.