نویسنده: زیروهج
منبع: اویلپرایس
پکن در حال آمادهسازی برای ایفای نقش پیشرو در روند بازسازی ایران پس از جنگ است؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران میتواند دسترسی بلندمدت چین به ذخایر راهبردی نفت ایران را تضمین کند.
زمینههای دیپلماتیک این رویکرد در جریان دیدار اخیر «وانگ یی»، وزیر امور خارجه چین، با معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در دهلینو فراهم شد؛ موضوعی که روزنامه نیکی آسیا به آن اشاره کرده است.
این مذاکرات نشاندهنده راهبرد گستردهتر چین برای گسترش نفوذ اقتصادی و دیپلماتیک خود در خاورمیانه است؛ آن هم در شرایطی که بهدنبال شکستهای پیاپی آمریکا در پروژههای تغییر رژیم و اشغال نظامی، خلأیی در منطقه به وجود آمده است.
بر اساس این گزارش، وانگ یی پس از هفتهها بمباران شدید ایران توسط آمریکا و اسرائیل، بر تعهد بلندمدت پکن به جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد و گفت:
«چین همچنان به ارائه کمک به ایران ادامه خواهد داد و همزمان از تلاشهای بازسازی و برقراری صلح در منطقه حمایت میکند.»
تا این لحظه، مشارکت رسمی چین عمدتاً بر کمکهای بشردوستانه و پشتیبانی لجستیکی متمرکز بوده است؛ دستکم این همان روایتی است که پکن بهصورت رسمی ارائه میکند.
این کمکها شامل ارسال قریبالوقوع تجهیزات پزشکی اضطراری به لبنان، در پی حملات اخیر ارتش اسرائیل به این کشور، نیز میشود.
با این حال، ناظران معتقدند که گذار از کمکهای بشردوستانه به اجرای پروژههای بزرگ زیرساختی، یکی از ابزارهای اصلی چین برای تثبیت امنیت انرژی خود به شمار میرود.
نیکی آسیا درباره برنامههای بلندمدت چین در خاورمیانه نوشته است:
برخی ناظران معتقدند جنگ ایران و آمریکا موجب تقویت جایگاه پکن در خاورمیانه شده است.
«رومی آئویاما»، استاد دانشگاه واسدا ژاپن و متخصص دیپلماسی چین، پکن را «مرکز اصلی تمرکز اطلاعات مربوط به تحولات خاورمیانه» توصیف کرده است.
چین هم با واشنگتن و هم با تهران کانالهای گفتوگو در اختیار دارد و همچنین بهعنوان تأمینکننده تسلیحات، روابط نزدیکی با پاکستان، که نقش میانجی را بر عهده داشته است، حفظ کرده است.
وزیران امور خارجه ایران و پاکستان نیز در جریان مذاکرات مربوط به پایان جنگ، بهطور مکرر به چین سفر کردند تا آخرین تحولات را به مقامات این کشور گزارش دهند.
این جنگ همچنین ممکن است در روابط چین با آمریکا به سود پکن تمام شده باشد.
از آنجا که ایالات متحده تمرکز خود را بر این درگیری معطوف کرده بود، ناچار شد فشارهای خود بر چین در حوزههای امنیتی و تجاری را تا حدی کاهش دهد.
با این وجود، پکن از تفاهمنامه مربوط به پایان جنگ استقبال کرده است؛ زیرا ثبات در خاورمیانه برای امنیت انرژی چین اهمیت حیاتی دارد.
افزایش قیمت سوخت و مواد اولیه در نتیجه جنگ، فشار قابلتوجهی بر اقتصاد چین وارد کرده است.
تهران که با خسارات شدید اقتصادی و انزوای ناشی از دوری از بازارهای غربی روبهرو است، از پیشنهادهای همکاری چین استقبال کرده است.
مقامهای بلندپایه ایران بهصراحت اعلام کردهاند که پکن را نه صرفاً یک سرمایهگذار، بلکه یک تکیهگاه راهبردی میدانند؛ مشابه روندی که طی آن روابط دفاعی ایران با روسیه در سالهای اخیر بهسرعت گسترش یافته است.
چین طی سالهای گذشته از نگاه بسیاری از ناظران بینالمللی بیشتر بر قدرت نرم خود، از جمله از طریق ابتکار «کمربند و جاده» شی جینپینگ، متمرکز بوده است.
در حالی که سیاست کشورهای غربی عمدتاً بر مداخله نظامی استوار بوده، پکن با استفاده از سرمایهگذاری و توافقهای بازسازی در تلاش است نفوذ خود را بر زیرساختهای انرژی خلیج فارس تثبیت کند.
همانگونه که پیشتر نیز اشاره شده بود، چین، بزرگترین واردکننده نفت جهان، پس از آغاز درگیریها در اواخر ماه فوریه، همزمان با جهش اولیه قیمت نفت، واردات نفت خام خود را بهشدت کاهش داد؛ بهطوری که واردات این کشور به پایینترین سطح خود در ۹ سال گذشته رسید. این موضوع یکی از دلایل مهمی بود که مانع افزایش بیشتر قیمت جهانی نفت در ماههای اخیر شد.
همچنین، خبرگزاری بلومبرگ گزارش داده است که تداوم کاهش واردات نفت به چین، توجهها را به تغییر گسترده در الگوی مصرف انرژی این کشور جلب کرده است؛ تغییری که در نتیجه گسترش برقیسازی بخشهای مختلف اقتصاد و کاهش تدریجی وابستگی به سوختهای فسیلی شکل گرفته است.